Ankara Çankaya’da Rahim ve Vajina Sarkması (Pelvik Organ Prolapsusu) Tedavisi
Rahim ve vajina sarkması (pelvik organ prolapsusu); leğen kemiği içindeki organları bir hamak gibi taşıyan pelvik taban kaslarının ve bağ dokularının zayıflaması veya yırtılması sonucunda rahim, mesane (idrar torbası) veya kalın bağırsağın vajina kanalına, hatta vajina dışına doğru fıtıklaşması durumudur. Ankara Çankaya kliniğimizde bu durum, hastanın yaşam kalitesini korumaya yönelik cerrahi ve cerrahi dışı yöntemlerle tedavi edilmektedir.
Prof. Dr. Burcu Kısa yönetimindeki kliniğimizde, kadınların günlük hayatını, fiziksel konforunu ve cinsel sağlığını derinden etkileyen ancak genellikle dillendirmekten çekinilen sarkma şikâyetlerini şeffaf ve bilimsel bir yaklaşımla ele alıyoruz. Sarkma, yaşlanmanın veya doğumların kaçınılmaz, katlanılması gereken bir sonucu değildir. Modern jinekolojinin sunduğu pelvik taban rehabilitasyonları, pesser uygulamaları ve minimal invaziv cerrahi (kapalı ameliyat) seçenekleriyle anatomik bütünlüğünüzü yeniden sağlamak ve bedensel özgüveninizi size geri kazandırmak mümkündür.
Rahim Sarkması ile Vajina Duvarı Sarkması Arasındaki Fark Nedir?
Rahim sarkması ile vajina duvarı sarkması arasındaki temel fark; sarkan organın anatomik kökenidir. Rahim sarkması, rahmi yerinde tutan üst bağların kopmasıyla rahmin bizzat vajinadan aşağı inmesidir. Vajina duvarı sarkması ise vajinanın ön duvarından mesanenin (sistosel) veya arka duvarından bağırsağın (rektosel) fıtıklaşmasıdır. İki durum sıklıkla birbiriyle eşzamanlı görülmektedir.
Vajinada Ele Gelen Şişlik veya Dışarı Çıkıntı Neden Olur?
Vajinada ele gelen şişlik veya dışarı doğru sarkan çıkıntı; destek dokularını kaybeden pelvik organların yerçekiminin de etkisiyle vajinal kanaldan dışarıya fıtıklaşması nedeniyle oluşur. Özellikle ayakta uzun süre kalındığında, ağır kaldırıldığında veya tuvalette ıkınma sırasında pelvik tabana binen basıncın artmasıyla bu şişlik çok daha belirgin hale gelerek dışarıdan fark edilebilir.
Rahim ve Vajina Sarkmasında Hangi Şikâyetler Görülebilir?
Rahim ve vajina sarkmasında; vajinada dolgunluk, baskı ve aşağıya doğru çekilme hissi, vajina girişinde ele gelen ceviz büyüklüğünde bir kitle, belin alt kısmına vuran künt ağrılar, idrar yaparken zorlanma veya idrar kaçırma, bağırsakları tam boşaltamama hissi ve cinsel ilişki sırasında mekanik engellere bağlı rahatsızlık (disparoni) gibi şikâyetler görülebilmektedir.
Ankara Çankaya’da Rahim ve Vajina Sarkması Muayenesi Nasıl Yapılır?
Ankara Çankaya kliniğimizde sarkma muayenesi; hastanın jinekolojik masada pelvik taban anatomisinin değerlendirilmesiyle yapılır. Hastadan öksürmesi veya hafifçe ıkınması istenerek organların vajina kanalındaki hareketliliği gözlemlenir. Özel muayene aletleri (spekulum) kullanılarak sarkmanın mesaneden mi, rahimden mi yoksa bağırsaktan mı kaynaklandığı ve hangi evrede (derecede) olduğu detaylıca haritalandırılır.
Sarkmanın Derecesi Nasıl Belirlenir?
Sarkmanın derecesi (evresi); sarkan organın vajina çıkışına olan mesafesine göre uluslararası POP-Q (Pelvik Organ Prolapsusu Miktar Tayini) sistemine göre belirlenir. Sarkma sadece vajina içindeyse hafif (Evre 1-2), vajina girişine kadar gelmişse orta (Evre 3), organ tamamen vajina dışına çıkmışsa şiddetli (Evre 4) sarkma olarak sınıflandırılır.
| Sarkma Derecesi (Evre) | Anatomik Bulgular | Genel Tıbbi Yaklaşım |
|---|---|---|
| Evre 1 ve 2 (Hafif Sarkma) | Sarkan organ vajina kanalının içindedir, dışarıdan belli olmaz. | Pelvik taban egzersizleri (Kegel), lazer tedavileri ve gözlem. |
| Evre 3 (Orta Sarkma) | Sarkan organ vajina girişine kadar gelmiş, ele gelir düzeydedir. | Vajinal pesser kullanımı veya cerrahi onarım değerlendirilir. |
| Evre 4 (Şiddetli Sarkma) | Rahim veya mesane tamamen vajina dışına çıkmıştır (Total Prolapsus). | Cerrahi operasyon (Askı ameliyatları veya Histerektomi) gerektirir. |
Doğum Yapmış Olmak Sarkma Riskini Nasıl Etkiler?
Doğum yapmış olmak sarkma riskini; doğrudan ve çok ciddi şekilde artırır. Özellikle zorlu, uzun süren veya müdahaleli (vakum/forseps) normal doğumlar ile iri bebek dünyaya getirmek, pelvik taban kaslarında, bağlarında ve sinirlerinde kalıcı esnemelere ve yırtıklara yol açarak ilerleyen yıllarda organ sarkmasının en önemli altyapısını oluşturur.
Menopoz Sonrasında Sarkma Şikâyetleri Neden Ortaya Çıkabilir?
Menopoz sonrasında sarkma şikayetlerinin ortaya çıkması; östrojen hormonunun üretiminin durmasıyla doğrudan bağlantılıdır. Östrojen, pelvik dokuların kalınlığını, kolajen yapısını ve esnekliğini koruyan temel hormondur. Bu hormon eksildiğinde vajinal doku ve destekleyici bağlar incelir, zayıflar ve yıllar önce yaşanmış doğum travmalarının etkisi birleşince organ sarkmaları aniden belirginleşir.
Rahmi Alınmış Kişilerde Vajina Sarkması Olabilir mi?
Evet, rahmi alınmış kişilerde de vajina sarkması olabilir. Rahim alınması (histerektomi) işlemi sonrasında, vajina tavanını (kubbesini) destekleyen bağlar zamanla zayıflayabilir. Bu duruma “vajinal kaf prolapsusu” adı verilir ve sanki bir çorabın ters yüz edilmesi gibi vajina kubbesinin dışarı doğru sarkmasıyla sonuçlanan, cerrahi onarım gerektiren bir tablodur.
Rahim ve Vajina Sarkması İdrar Yapmayı Etkiler mi?
Rahim ve vajina sarkması idrar yapmayı; ciddi şekilde etkiler. Özellikle mesane sarkması (sistosel) olan hastalarda idrar torbasının açısı bozulduğu için idrar kaçırma (stres inkontinans) sık görülür. İleri derece sarkmalarda ise idrar kanalı katlanarak (kink yaparak) hastanın idrarını tamamen boşaltamamasına ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarına neden olur.
Bağırsak Boşaltmada Zorlanma Vajina Duvarı Sarkmasıyla İlgili Olabilir mi?
Bağırsak boşaltmada zorlanma; arka vajina duvarından bağırsağın fıtıklaşması olan “Rektosel” durumuyla doğrudan ilgilidir. Rektoseli olan kadınlar dışkılama sırasında bağırsağın vajinaya doğru bombeleştiğini hissederler ve tuvaletlerini tam boşaltabilmek için vajina arka duvarına parmaklarıyla fiziksel destek (bastırma) yapmak zorunda kalabilirler.
Sarkma Cinsel İlişki Sırasında Rahatsızlığa Neden Olur mu?
Organ sarkması cinsel ilişki sırasında; vajinal kanalı mekanik olarak kapattığı ve bolluk hissi yarattığı için her iki partner için de ciddi bir rahatsızlığa (disparoni ve hissizlik) neden olur. Ayrıca dışarı sarkan dokularda tahriş ve kuruluk meydana geldiği için sürtünme kaynaklı acı hissi oluşarak kadının cinsel yaşamdan kaçınmasına yol açabilir.
Tıbbi Kılavuzlar Işığında Pelvik Organ Prolapsusu Yönetimi
“Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Birliği (ACOG) ve Uluslararası Ürojinekoloji Derneği (IUGA) kılavuzlarına göre; Pelvik Organ Prolapsusu (POP) tedavisinde hastanın semptom şiddeti temel belirleyicidir. Asemptomatik (şikayet yaratmayan) sarkmalar sadece takip edilirken; semptomatik vakalarda birinci basamakta pelvik taban fizyoterapisi ve vajinal pesserler gibi konservatif yöntemler önerilmektedir. Anatomik defektin belirgin olduğu ve yaşam kalitesinin düştüğü ileri evre prolapsuslarda ise, dokuya uygun cerrahi rekonstrüksiyon (onarım) altın standart tedavi olarak kabul edilir.”
Her Rahim ve Vajina Sarkması Tedavi Gerektirir mi?
Her rahim ve vajina sarkması tedavi gerektirmez. Eğer sarkma birinci veya ikinci evredeyse (hafif düzeydeyse), hastada idrar kaçırma, ağrı veya cinsel fonksiyon bozukluğu gibi günlük yaşamı olumsuz etkileyen bir şikâyet yaratmıyorsa cerrahi veya medikal bir müdahale zorunlu değildir; sadece ilerlemesini durdurmak için düzenli pelvik taban egzersizleri ve yıllık gözlem önerilir.
Sarkma Şikâyetlerinde Ameliyat Dışında Hangi Seçenekler Vardır?
Ameliyat dışı seçenekler arasında; pelvik taban (Kegel) egzersizleri, zayıflayan bağ dokusunu termal ısıyla uyararak sıkılaştıran vajinal lazer (rejuvenasyon) tedavileri, menopozal hastalarda dokuyu besleyen lokal östrojen kremleri ve ileri evre sarkmalarda sarkan organı fiziksel olarak yukarıda tutmaya yarayan silikon vajinal pesser uygulamaları bulunmaktadır.
Pelvik Taban Egzersizleri Hangi Durumlarda Değerlendirilir?
Pelvik taban (Kegel) egzersizleri; hafif dereceli sarkmalarda, doğum sonrası erken toparlanma sürecinde ve stres tipi idrar kaçırma başlangıcında kasları güçlendirerek sarkmanın ilerlemesini durdurmak amacıyla değerlendirilir. Aynı zamanda sarkma ameliyatları sonrasında elde edilen anatomik onarımın yıllarca korunabilmesi için vazgeçilmez bir destekleyici tedavi yöntemidir.
Vajinal Pesser Nedir ve Sarkma Tedavisinde Nasıl Kullanılır?
Vajinal pesser; ameliyat olmak istemeyen veya anestezi alması tıbben riskli olan (ileri yaş) hastalarda, vajina içine yerleştirilerek sarkan organı (rahim/mesane) bir destek sütunu gibi yukarıda tutan medikal silikon bir araçtır. Tıpkı gözlük kullanmak gibi ameliyatsız, mekanik bir destek sağlar ve doğru boyutta takıldığında hastaya hiçbir rahatsızlık hissi vermez.
Pesser Kullanırken Bakım ve Kontroller Nasıl Yapılır?
Pesser kullanırken bakım ve kontroller; enfeksiyon veya vajinal tahriş (ülser) oluşumunu önlemek için çok kritiktir. Genellikle pesser hekim tarafından hastanın kullanımına uygun öğretilir; hasta kendi kendine veya 3-6 aylık periyotlarla kliniğe gelerek pesseri çıkarttırır, temizletir ve vajinal mukoza sağlığı kontrol edildikten sonra tekrar takılarak süreç yönetilir.
Rahim ve Vajina Sarkmasında Ameliyat Ne Zaman Düşünülür?
Sarkmalarda ameliyat; hastanın organlarının vajina dışına çıkacak seviyeye (Evre 3 ve 4) geldiği, idrar torbasını boşaltamamasına, tekrarlayan enfeksiyonlara, böbrek fonksiyonlarının bozulmasına ve şiddetli cinsel ilişki acılarına neden olduğu, yani konservatif (ameliyatsız) yöntemlerin hastanın yaşam kalitesini düzeltmeye yetmediği durumlarda kalıcı tıbbi çözüm olarak düşünülür.
Rahim Alınmadan Sarkma Ameliyatı Yapılabilir mi?
Evet, rahim alınmadan sarkma ameliyatı yapılabilir. Rahim sadece sarkan organlardan biridir ve hastalıklı (miyom/kanser vb.) değilse alınması zorunlu değildir. Rahim koruyucu prolapsus cerrahilerinde (Histeropeksi), hastanın kendi sağlıklı rahmi sentetik yama (meş) materyalleri kullanılarak yukarıdaki güçlü pelvik kemik zarlarına veya bağlarına asılarak (tespit edilerek) sarkma başarıyla onarılır.
Vajinal, Kapalı ve Açık Sarkma Ameliyatları Arasında Nasıl Seçim Yapılır?
Ameliyat yönteminin seçimi; hastanın yaşına, sarkmanın türüne (mesane mi rahim mi) ve cinsel aktifliğine göre Prof. Dr. Burcu Kısa tarafından yapılır. Sadece ön ve arka duvar sarkmalarında “vajinal onarım” tercih edilirken; rahim kubbesinin tamamen sarktığı ileri yaş vakalarında “açık veya kapalı (laparoskopik) sakrokolpopeksi” adı verilen karından asma ameliyatları altın standarttır.
İleride Gebelik İsteği Sarkma Tedavisini Nasıl Etkiler?
İleride gebelik isteği sarkma tedavisini; cerrahinin ertelenmesi yönünde etkiler. Eğer hasta tekrar normal (vajinal) doğum yapmayı planlıyorsa, gebeliğin pelvik tabana yapacağı baskı ve doğum eylemi onarılan dokuları tekrar yırtacağı için sarkma ameliyatlarının çocuk planı tamamlandıktan sonraya bırakılması (veya sonraki doğumun sezaryen planlanması) tıbben kuvvetle önerilir.
Sarkma Ameliyatlarının Olası Riskleri Nelerdir ve Sarkma Tekrarlayabilir mi?
Sarkma ameliyatlarının olası riskleri; her cerrahide görülebilen kanama ve enfeksiyon ile anatomik komşuluktan dolayı mesane/bağırsak zedelenmesi ihtimalleridir. Sarkmanın yıllar içinde tekrarlama riski ise; hastanın aşırı kilo almasına, kronik kabızlığa, ağır kaldırma alışkanlıklarına devam etmesine ve genetik bağ dokusu zayıflığına bağlı olarak belirli oranlarda mevcuttur.
Tedavi Sonrasında Ağır Kaldırma, Egzersiz ve Cinsel Yaşam İçin Nelere Dikkat Edilir?
Tedavi sonrasında dikkat edilecekler; ilk 6 hafta boyunca pelvik kasların ve dikişlerin kaynaması için cinsel ilişkiden, denize/havuza girmekten ve 5 kilodan ağır yük kaldırmaktan kesinlikle kaçınmaktır. Kabızlık önleyici beslenme alışkanlığı edinilmelidir. İyileşme sağlandıktan sonra ise karın içi basıncını artıracak ağır fitness hareketleri (ağır squat vb.) yerine yoga/yüzme gibi sporlar tercih edilmelidir.
Ankara Çankaya’da Rahim ve Vajina Sarkması Sonrası Kontroller Nasıl Planlanır?
Ankara Çankaya kliniğimizde ameliyat sonrası kontroller; taburculuktan sonraki 1. haftada enfeksiyon ve dikiş kontrolüyle başlar. Dokuların tamamen kaynadığı ve yamanın (meş) vücutla bütünleştiği 6. haftanın sonunda ise vajinal muayene yapılarak anatomik bütünlük teyit edilir, cinsel yaşama dönüş onayı verilir ve hastaya ömür boyu uygulayacağı pelvik koruma prensipleri aktarılır.
Rahim ve Vajina Sarkması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Nelerdir?
1. Sarkma egzersizle tamamen düzelir mi?
Sadece Evre 1 gibi çok hafif sarkmalar ve idrar kaçırma başlangıçları pelvik taban (Kegel) egzersizleri ile gerileyebilir veya durdurulabilir. Ancak organın dışarı çıkacak boyutta anatomik olarak sarktığı durumlarda (Evre 3-4) yırtılan bağlar egzersizle tekrar birbirine dikilemeyeceği için tek çözüm cerrahidir.
2. Pesser kullanırken cinsel ilişkiye girilir mi?
Vajinal pesser cihazı içerideyken cinsel ilişkiye girmek anatomik olarak mümkün değildir ve ağrıya neden olur. Ancak cinsel aktif olan kadınlar, ilişki öncesinde pesserin nasıl çıkarılacağını ve sonrasında nasıl geri takılacağını hekimlerinden öğrenerek bu durumu kolayca yönetebilirler.
3. Sarkma ameliyatı ağrılı mıdır?
Sarkma onarım ameliyatları genel veya spinal (belden uyuşturma) anestezi altında yapıldığı için işlem anında hiçbir ağrı hissetmezsiniz. Ameliyat sonrası pelvik bölgede hissedilecek gerginlik veya sızılar ise hastanede verilen standart ağrı kesicilerle kolaylıkla kontrol altına alınır.
4. Sadece mesane sarkması varsa rahim alınır mı?
Hayır, rahim alınmaz. Mesane sarkması (sistosel), vajinanın sadece ön duvarını ilgilendiren bir hasardır. Bu durumda rahme hiç dokunulmadan sadece vajina ön duvarındaki fıtıklaşma onarılarak mesane eski anatomik yerine itilir.
5. Ameliyat sonrası tekrarlama riski nedir?
Kullanılan cerrahi tekniğe bağlı olarak onarılan bölgenin uzun yıllar kalıcılığı çok yüksektir (%85-90). Ancak hasta sigara içmeye devam ederse, kronik öksürüğü, kabızlığı varsa ve ağır işlerde çalışıyorsa yıllar içinde aynı veya farklı bir bölgeden tekrar sarkma yaşanma riski mevcuttur.
6. Sarkma idrar kaçırmaya neden olur mu?
Evet, doğrudan neden olur. Mesane aşağıya doğru sarktığında idrar torbası ile idrar kanalı (üretra) arasındaki anatomik açı (üretrovezikal açı) bozulur. Bu da öksürürken, hapşırırken veya ağırlık kaldırırken idrar kaçırmaya (stres inkontinans) zemin hazırlar.
7. Hiç doğum yapmayanlarda sarkma olur mu?
Olabilir ancak daha nadirdir. Genetik olarak kollajen bağ dokusu zayıf olan, astım veya KOAH gibi kronik öksürüğü bulunan, ağır kaldıran sporcular veya aşırı obezite problemi yaşayan hiç doğum yapmamış kadınlarda da pelvik organ sarkmaları görülebilmektedir.
8. Kilo vermek sarkmayı düzeltir mi?
Kilo vermek, kopmuş bir bağı yerine dikemeyeceği için oluşmuş anatomik bir sarkmayı fiziksel olarak geriye döndürmez (düzeltmez). Ancak karın içi basıncı azaltacağı için sarkmanın ilerlemesini, şikayetlerin şiddetlenmesini ve ameliyat sonrası tekrarlama riskini çok ciddi oranda önler.
9. Ameliyattan ne kadar sonra denize girilir?
Vajina içindeki veya karın bölgesindeki dikişlerin tamamen erimesi ve enfeksiyon riskinin ortadan kalkması için ameliyattan sonra en az 6 hafta boyunca denize, havuza veya küvete girmek yasaktır. İyileşme döneminde sadece ayakta duş alınmalıdır.
10. Kronik öksürük sarkmayı tetikler mi?
Kesinlikle tetikler. Her öksürük krizi, karın içi basıncını şok dalgası gibi artırarak zayıflamış olan pelvik taban bağlarına anlık ve sert baskılar uygular. Bu mekanik darbe, zamanla organların yerçekimine yenilerek sarkmasını hızlandıran en önemli çevresel faktörlerden biridir.
11. Menopozda sarkma ameliyatı riskli midir?
Menopozda olmak ameliyat için bir risk oluşturmaz; aksine sarkma ameliyatlarının büyük çoğunluğu zaten menopoz dönemindeki kadınlara yapılmaktadır. Hastanın anestezi almasını engelleyecek şiddetli bir kalp veya akciğer hastalığı yoksa ileri yaşlarda dahi güvenle uygulanır.
12. Sarkma varken hamile kalınır mı?
Sarkma, rahim iç zarına veya yumurtalıklara zarar vermediği için biyolojik olarak hamile kalmaya engel değildir. Ancak ileri derece bir rahim sarkması varsa, gebeliğin ilerleyen aylarında ağırlık artacağı için organ daha da dışarı çıkabilir, bu durum riskli bir gebelik takibi gerektirir.
13. Ameliyat ne kadar sürer?
Sarkma ameliyatının süresi yapılacak işlemin boyutuna göre (sadece ön onarım mı, rahmin askıya alınması mı, yoksa rahmin çıkarılması mı olduğuna göre) ortalama 1 ile 2.5 saat arasında değişiklik göstermektedir.
14. Hastanede yatış gerekir mi?
Sadece vajinal yoldan yapılan hafif ön-arka onarımlar (vajinoplasti) günübirlik ameliyatlar olup aynı gün taburculuk mümkündür. Ancak rahmin karından yukarı asıldığı daha kapsamlı ameliyatlarda hastanın konforu ve güvenliği için 1 veya en fazla 2 gece hastanede yatış önerilir.
15. Devlet / SGK sarkma ameliyatını karşılar mı?
Evet. Pelvik organ sarkması (prolapsus), yaşam kalitesini ve organ fonksiyonlarını (idrar/dışkı) bozan tıbbi bir hastalık olduğu için estetik operasyon grubuna girmez. Bu nedenle tüm cerrahi tedavileri SGK ve özel sağlık sigortaları (TSS) tarafından ödeme kapsamına alınmaktadır.
