Ankara Çankaya’da Kadın Hastalıkları ve Cinsel Sağlık Değerlendirmesi
Kadın hastalıkları ve cinsel sağlık değerlendirmesi; kadınların üreme organlarına ait anatomik, hormonal ve enfeksiyöz sorunların teşhis edildiği; aynı zamanda cinsel ağrı, isteksizlik, kuruluk veya uyarılma güçlüğü gibi yaşam kalitesini bozan cinsel işlev problemlerinin güvenli ve yargısız bir ortamda, bütüncül (multidisipliner) tıbbi yaklaşımlarla çözüme kavuşturulduğu kapsamlı bir jinekolojik danışmanlık sürecidir.
Prof. Dr. Burcu Kısa yönetimindeki Ankara Çankaya kliniğimizde, kadın sağlığının sadece “hastalıklardan arınmış olmak” değil, aynı zamanda fiziksel, duygusal ve cinsel açıdan tam bir iyilik hali olduğuna inanıyoruz. Ne yazık ki pek çok kadın, cinsel yaşamında karşılaştığı ağrıları, kanamaları veya isteksizlikleri toplumsal tabular nedeniyle dile getirememekte, bu sorunlarla yıllarca sessizce yaşamaktadır. Kliniğimiz, kendinizi tamamen güvende hissedeceğiniz, mahremiyetinize sonsuz saygı duyulan özel bir alandır. Amacımız, bedeninizi daha iyi tanımanızı sağlamak, jinekolojik sağlığınızı koruma altına almak ve cinsel yaşamınızdaki engelleri modern tıbbın sunduğu şefkatli ve kanıta dayalı yöntemlerle ortadan kaldırarak size konforlu bir yaşam sunmaktır.
Hangi Kadın Hastalıkları ve Cinsel Sağlık hizmetine ihtiyacın var?
Kadın Hastalıkları ve Cinsel Sağlık Değerlendirmesi Neleri Kapsar?
Kadın hastalıkları ve cinsel sağlık değerlendirmesi; rahim, yumurtalık ve vajinanın ultrasonografik muayenesiyle başlar. Adet düzensizlikleri, enfeksiyonlar ve kistlerin yanı sıra; cinsel ilişkide ağrı (disparoni), vajinismus, cinsel isteksizlik, kuruluk, orgazm güçlüğü ve cinsel yolla bulaşan hastalık taramaları gibi kadının hem üreme hem de cinsel fonksiyonlarını etkileyen tüm faktörleri kapsar.
Hangi Şikâyetlerde Kadın Hastalıkları Uzmanına Başvurulmalıdır?
Kadın hastalıkları uzmanına başvurulması gereken şikayetler; adet döngüsünün bozulması, şiddetli pelvik ağrılar, kötü kokulu ve renkli vajinal akıntılar, ilişki sırasında veya sonrasında kanama/ağrı yaşanması, vajinal kuruluk, dış genital bölgede ele gelen kitle/siğil oluşumları ve cinsel birleşmeyi tamamen engelleyen istemsiz kasılma (vajinismus) durumlarıdır.
Ankara Çankaya’da Cinsel Sağlık Görüşmesinde Neler Konuşulur?
Ankara Çankaya kliniğimizde cinsel sağlık görüşmesinde; Prof. Dr. Burcu Kısa ile tamamen güven ve gizlilik esasına dayalı bir sohbet gerçekleştirilir. Cinselliğe bakış açınız, ilişki sırasında hissettiğiniz fiziksel acılar veya psikolojik engeller, partnerinizle olan uyumunuz, varsa geçmiş travmalarınız ve kullandığınız ilaçlar detaylıca konuşularak sorunun haritası çıkarılır.
Jinekolojik Muayenede Mahremiyet ve Kişisel Sınırlar Nasıl Gözetilir?
Mahremiyet ve kişisel sınırlar; hekim-hasta ilişkisinin en dokunulmaz temelidir. Muayene odasında sadece siz ve hekiminiz (ve asistan) bulunur. İşlemin her adımı size önceden açıklanır, onayınız olmadan hiçbir temas gerçekleştirilmez. Hasta rahatsızlık hissettiği veya “dur” dediği an muayeneye derhal ara verilir; kontrol her zaman hastanın elindedir.
Adet Düzensizliği ve Ara Kanamalar Nasıl Değerlendirilir?
Adet düzensizliği ve ara kanamalar; altta yatan nedenin hormonal mi yoksa yapısal mı olduğunu bulmak için değerlendirilir. Ultrasonografi ile rahim içinde polip veya miyom olup olmadığı incelenir. Ardından tiroid, prolaktin veya polikistik over sendromu (PKOS) şüphesiyle kandan hormon profili istenerek düzensizliğin kaynağı saptanır ve tedaviye başlanır.
Vajinal Akıntı, Koku ve Kaşıntı Hangi Durumlarda İncelenmelidir?
Vajinal akıntı, koku ve kaşıntı; akıntının rengi sarı, yeşil veya peynir kesiği kıvamındaysa, beraberinde balık kokusuna benzer kötü bir koku yayılıyorsa ve dış genital bölgede dayanılmaz bir kaşıntı/yanma yapıyorsa mutlaka incelenmelidir. Bu tablo mantar (Kandidiyazis), Bakteriyel Vajinozis veya paraziter bir enfeksiyonun kesin belirtisidir.
Genital Bölgede Yara, Siğil veya Şişlik Fark Edilirse Ne Yapılmalıdır?
Genital bölgede yara, siğil veya şişlik fark edilirse; bu lezyonlara çıplak elle dokunulmamalı, sıkılmamalı ve derhal bir jinekoloğa başvurulmalıdır. Ağrısız yaralar Frengi (Sifiliz) belirtisi olabilirken, karnabahar görünümlü siğiller HPV virüsünü, ağrılı su dolu kabarcıklar Genital Uçukları (Herpes), ağrılı büyük şişlikler ise Bartholin kistini işaret edebilir.
| Lezyon Türü | Görünüm ve Belirtiler | Olası Tıbbi Neden |
|---|---|---|
| Genital Siğil (Kondilom) | Ağrısız, et rengi, karnabahar benzeri pütürlü kabarıklıklar. | HPV (İnsan Papilloma Virüsü) Enfeksiyonu |
| Genital Uçuk | İçi sıvı dolu, çok ağrılı, kaşıntılı küçük kabarcıklar. | HSV (Herpes Simpleks Virüsü) Tip 2 |
| Bartholin Kisti/Apsesi | Vajina girişinde tek taraflı, ceviz büyüklüğünde ağrılı şişlik. | Bartholin salgı bezi tıkanıklığı ve iltihabı |
Cinsel İlişki Sırasında Ağrının Olası Nedenleri Nelerdir?
Cinsel ilişkide ağrının (disparoni) nedenleri; ağrının yerine göre değişir. Vajina girişindeki ağrılar genellikle vajinismus, enfeksiyon, menopozal kuruluk veya epizyotomi dikiş izlerinden kaynaklanır. Kasıklarda derinden hissedilen ağrılar ise sıklıkla Çikolata Kisti (Endometriozis), rahim arkası yapışıklıkları, pelvik enfeksiyonlar veya miyomların yarattığı anatomik mekanik baskılardan dolayı ortaya çıkar.
İlişki Sonrası Kanama Neden Araştırılmalıdır?
İlişki sonrası kanama (Postkoital kanama); rahim ağzı kanserinin veya kanser öncüsü hücresel lezyonların ilk ve bazen tek belirtisi olabildiği için mutlaka araştırılmalıdır. Sadece tahrişe bağlı basit bir vajinal çatlak veya rahim ağzı yarası (servikal erozyon/polip) da bu kanamayı yapabilir; ancak kötü huylu hastalıkları ekarte etmek için smear testi şarttır.
Tıbbi Kılavuzlar Işığında Cinsel İşlev Bozuklukları
“Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Cinsel Tıp Derneği (ISSM) bildirgelerine göre; cinsel sağlık yalnızca hastalıkların veya enfeksiyonların olmaması değil, cinsel yaşamın fiziksel, duygusal ve sosyal açıdan refah içinde sürdürülebilmesidir. Kadınlarda cinsel isteksizlik (HSDD), uyarılma güçlüğü veya ağrılı cinsellik (GPPPD) gibi işlev bozuklukları değerlendirilirken, sorunun biyolojik temelleri (östrojen eksikliği, pelvik patolojiler) ile psikososyal faktörlerin (stres, ilişki dinamikleri, travma) iç içe geçtiği kabul edilmeli; bu nedenle tedavi daima biyopsikosozyal (multidisipliner) bir yaklaşımla ele alınmalıdır.”
Vajinal Kuruluk Cinsel Yaşamı Nasıl Etkileyebilir?
Vajinal kuruluk cinsel yaşamı; ciddi bir ağrı ve tahriş kaynağına dönüştürerek olumsuz etkiler. Yeterli ıslanma (lubrikasyon) olmadığında vajina dokusu zımpara etkisiyle tahriş olur, mikro çatlaklar kanar ve kadın derin bir acı hisseder. Bu acı beklentisi zamanla kadında cinsel isteksizliğe, partnerden kaçınmaya ve uyarılma bozukluklarına neden olur.
İstemsiz Kasılma ve Cinsel İlişkiye Girememe Şikâyeti Nasıl Ele Alınır?
İstemsiz kasılma (Vajinismus) şikâyeti; kadının bilerek yaptığı bir ret değil, beynin girişi bir “acı kaynağı” olarak algılayıp pelvik taban kaslarını istemsizce kilitlemesi olarak ele alınır. Tedavide anatomik gerçeklerin anlatıldığı cinsel eğitim, bilişsel davranışçı terapi ve kaslara gevşemeyi öğreten pelvik duyarsızlaştırma egzersizleriyle kademeli ve ağrısız bir yol izlenir.
Cinsel İstekteki Değişiklikler Ne Zaman Değerlendirme Gerektirir?
Cinsel istekteki değişiklikler; geçici stres dönemlerini aşıp aylarca (genellikle 6 aydan uzun süre) devam ediyorsa, kadının cinselliği tamamen bir “görev” gibi hissetmesine yol açıyor ve partneriyle arasında duygusal bir gerilime veya kopukluğa neden oluyorsa tıbbi, hormonal ve psikolojik bir değerlendirme gerektirir.
Uyarılma veya Orgazm Güçlüğü İçin Nasıl Bir Yol İzlenir?
Uyarılma veya orgazm güçlüğü için; öncelikle hastanın kullandığı antidepresanlar veya tansiyon ilaçları sorgulanır. Ardından cinsel bölge anatomisini (klitoris) yeterince tanıyıp tanımadığı, partneriyle ön sevişme süresinin yeterliliği ve odaklanma sorunları değerlendirilir. Gerekirse cinsel terapi seanslarıyla kadının kendi bedensel uyarılma haritasını keşfetmesi sağlanır.
Stres, İlişki Sorunları ve Kullanılan İlaçlar Cinsel Sağlığı Etkileyebilir mi?
Evet, bu faktörler cinsel sağlığı doğrudan etkiler. Kronik stres ve partnerle yaşanan iletişim kopuklukları beynin cinsel uyarılma merkezlerini baskılar. Özellikle serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) grubu antidepresanlar, doğum kontrol hapları ve antihistaminikler (alerji ilaçları) cinsel isteği radikal şekilde düşürür ve orgazm olmayı zorlaştırır.
Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar Belirti Vermeden Görülebilir mi?
Evet, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) sıklıkla belirti vermez. Özellikle HPV (İnsan Papilloma Virüsü) ve Klamidya enfeksiyonları kadınların vücudunda yıllarca sessiz kalarak ne koku ne de akıntı yapar. Gizli ilerleyen bu enfeksiyonlar tedavi edilmezse rahim ağzı kanserine veya tüplerde tıkanıklığa (kısırlığa) neden olabileceği için düzenli tarama testleri hayati önem taşır.
Cinsel Sağlık Değerlendirmesinde Hangi Durumlarda Test İstenir?
Cinsel sağlık değerlendirmesinde testler; yeni veya birden fazla cinsel partner varlığında, korunmasız şüpheli bir ilişki sonrasında, kronikleşen kokulu akıntılarda ve genital bölgede yara/siğil saptandığında istenir. Vajinal sürüntüden PCR ile Klamidya/Bel Soğukluğu/Trikomonas aranırken; koldan alınan kan ile HIV (AIDS), Hepatit B/C ve Frengi (Sifiliz) taramaları yapılır.
HPV Testi, Smear Taraması ve HPV Aşısının Amaçları Nelerdir?
Bu tarama ve aşıların amacı; rahim ağzı kanserini tamamen önlemektir. HPV testi vücutta kanser yapan virüsün olup olmadığını, Smear testi virüsün hücreleri bozup bozmadığını araştırır. HPV Aşısı ise virüs daha vücuda girmeden önce bağışıklık sistemine kalkan oluşturarak %90’ın üzerinde bir oranla rahim ağzı ve genital kanserleri engellemeyi hedefler.
Gebelikten Korunma ve Enfeksiyonlardan Korunma Arasındaki Fark Nedir?
Gebelikten korunma ve enfeksiyonlardan korunma arasındaki fark; kullanılan yöntemin bariyere sahip olup olmamasıdır. Doğum kontrol hapları, spiraller (RİA) veya iğneler gebeliği %99 önler ancak cinsel yolla bulaşan virüslere karşı SIFIR koruma sağlar. Hastalıklardan (HIV, HPV, Klamidya) korunmanın tek fiziksel ve kanıtlanmış yolu Prezervatif (Kondom) kullanmaktır.
Tekrarlayan Enfeksiyonlarda Partnerin Değerlendirilmesi Gerekir mi?
Evet, tekrarlayan enfeksiyonlarda partner değerlendirmesi kesinlikle gerekir. Özellikle mantar, Trikomonas veya Klamidya enfeksiyonları cinsel yolla “ping-pong” etkisi yaratır. Kadın tedavi olup iyileşse bile, tedavi olmayan ve belirti göstermeyen erkek partner ilişki sırasında mikrobu tekrar kadına bulaştırır. Tedavinin kalıcı olması için her iki partner de eşzamanlı ilaç kullanmalıdır.
Gebelik ve Doğum Sonrasında Cinsel Sağlıkla İlgili Hangi Değişiklikler Yaşanabilir?
Doğum sonrasında cinsel sağlıkta; emzirmeye bağlı yüksek prolaktin hormonunun etkisiyle vajinal kuruluk, epizyotomi (doğum kesisi) dikişlerine bağlı ilişki sırasında ağrı ve bebeğin bakımı/uykusuzluğun getirdiği yoğun yorgunluğa bağlı cinsel isteksizlik son derece yaygın yaşanır. Bu fizyolojik süreç geçicidir, kayganlaştırıcı jeller ve partner desteğiyle aşılır.
Menopoz Döneminde Cinsel Şikâyetler Nasıl Ele Alınır?
Menopozda cinsel şikâyetler; büyük oranda östrojen eksikliğine bağlı doku kuruması ve incelmesi (atrofi) kaynaklıdır. Cinsellik menopozda bitmez; hekim kontrolünde uygulanan lokal östrojen kremleri, hyalüronik asit içeren vajinal nemlendiriciler veya doku yenileyici vajinal lazer/PRP uygulamaları ile kuruluk ve ağrı giderilerek sağlıklı bir cinsel yaşama geri dönülmesi sağlanır.
Pelvik Taban Sorunlarının Cinsel Ağrıyla İlişkisi Nasıl Araştırılır?
Pelvik taban sorunlarının ilişkisi; kas muayenesiyle araştırılır. Kronik stres, ağrılı mesane sendromu veya uzun süren endometriozis ağrıları, pelvik kasların sürekli kasılı kalmasına (hipertoni) ve spazma girmesine neden olur. Jinekolojik muayenede kaslara baskı yapıldığında hasta sıçrama tarzı acı hissederse, ağrının organdan değil spazmdan kaynaklandığı saptanarak pelvik fizyoterapi önerilir.
Cinsel Sağlık Şikâyetlerinde Psikolojik Destek veya Cinsel Terapi Ne Zaman Değerlendirilir?
Psikolojik destek veya cinsel terapi; hastanın şikayetlerinin altında enfeksiyon, kist veya hormon eksikliği gibi hiçbir fiziksel (organik) neden bulunamadığında, sorun geçmiş cinsel travmalardan, ilişki uyumsuzluklarından, performans kaygısından veya vajinismus gibi zihinsel kilitlenmelerden kaynaklanıyorsa sorunun köküne inmek ve bilişsel yeniden yapılandırma sağlamak için değerlendirilir.
Ankara Çankaya’da Kadın Hastalıkları ve Cinsel Sağlık Takibi Nasıl Planlanır?
Ankara Çankaya kliniğimizde takip; Prof. Dr. Burcu Kısa tarafından hastanın rutin yıllık jinekolojik smear ve ultrason kontrollerinin yapılması, uygulanan vajinit veya kuruluk tedavilerinin sonuçlarının 1-2 aylık periyotlarla değerlendirilmesi şeklinde planlanır. Fiziksel ve ruhsal iyileşme bir bütün olarak ele alınır, gerektiğinde diğer branş uzmanlarıyla güvenli bir konsültasyon ağı kurulur.
Kadın Hastalıkları ve Cinsel Sağlık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Nelerdir?
1. Cinsel ilişkide hiç istek duymamak normal mi?
Eğer bu isteksizlik sizi veya ilişkinizi rahatsız ediyorsa normal değildir (Hipoaktif Cinsel İstek Bozukluğu). Bu durum yorgunluk, antidepresan kullanımı, partnerle iletişim sorunları veya hormonal dengesizliklerden kaynaklanabilir. Sebebi araştırılarak tıbbi veya psikolojik terapiyle büyük oranda çözülebilir.
2. Smear testini ne sıklıkla yaptırmalıyım?
21 yaşından itibaren (veya cinsel olarak aktif olunduğunda) 29 yaşına kadar 3 yılda bir sadece Smear; 30 yaşından 65 yaşına kadar ise her 5 yılda bir “Smear + HPV (Co-test)” yaptırmak uluslararası rahim ağzı kanseri tarama standartları gereğidir.
3. HPV aşısı cinsel hayatı başlamış olanlara yapılır mı?
Evet, kesinlikle yapılır. Aşı cinsel hayattan önce (9-14 yaş) en yüksek korumayı sağlasa da, 45 yaşına kadar (hatta bazen daha ileri yaşlarda) uygulanabilir. Cinsel hayatınız başlamış ve bir HPV türünü kapmış olsanız bile, aşı sizi diğer tehlikeli kanser yapıcı HPV türlerine karşı koruyacaktır.
4. Orgazm olamamak fiziksel bir hastalık mıdır?
Sadece vajinal yolla orgazm olamamak fiziksel bir hastalık değildir; kadınların büyük bir çoğunluğu yalnızca klitoral uyarılma ile orgazm olur. Ancak hiçbir şekilde (klitoral de dahil) orgazm olunamıyorsa, bu durum anorgazmi olarak adlandırılır ve genellikle psikolojik engellerden, bilgisizlikten veya ilaç yan etkilerinden kaynaklanır.
5. Vajinal akıntının her gün olması normal mi?
Evet. Şeffaf veya hafif beyazımsı, kokusuz akıntının (fizyolojik akıntı) her gün az miktarda iç çamaşırında görülmesi, vajinanın tıpkı gözyaşı gibi kendi kendini nemlendirme ve temizleme mekanizmasıdır; bu nedenle sağlıklı bir durumdur, tedavi gerektirmez.
6. Spiral varken cinsel hastalık bulaşır mı?
Evet, bulaşır. Spiral (RİA) sadece hamile kalmanızı engeller. HIV, Hepatit, Frengi veya Klamidya gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı hiçbir mekanik veya bağışıklık koruması sağlamaz. Bu hastalıklardan korunmanın tek yolu ilişkide prezervatif (kondom) kullanmaktır.
7. Kayganlaştırıcı kullanmak sağlığa zararlı mı?
İçeriğine göre değişir. Bebek yağı veya vazelin gibi petrol bazlı ürünler vajinanın pH dengesini bozar ve mantar yapar. Ancak eczanelerde satılan su bazlı ve paraben içermeyen tıbbi kayganlaştırıcılar (lubrikantlar) son derece sağlıklıdır ve tahrişi önler.
8. Cinsel ilişkide kanama olması kızlık zarının yırtıldığı anlamına mı gelir?
İlk ilişkide esnek olan kızlık zarı esneyerek hiç kanamayabilir veya çok hafif lekelenme yapabilir. Ancak cinsel hayatı aktif bir kadında ilişki sonrası kanama olması kızlık zarıyla ilgili değildir; vajinal kuruluktan oluşan bir çatlak veya rahim ağzı yarasını/kanserini işaret edebilir.
9. Doğum kontrol hapları cinsel isteği azaltır mı?
Bazı kadınlarda, doğum kontrol hapları vücuttaki serbest testosteron miktarını baskıladığı için cinsel istekte (libidoda) belirgin bir düşüşe neden olabilir. Bu durumu yaşarsanız, doktorunuzla görüşerek hapın türünü değiştirebilir veya farklı bir korunma yöntemine geçebilirsiniz.
10. Genital estetik (daraltma) cinsel hazzı artırır mı?
Birden fazla normal doğum yapmış veya doku gevşekliği olan kadınlarda vajinanın genişlemesi sürtünmeyi azaltarak hazzı düşürebilir. Lazerle veya cerrahiyle yapılan vajinal daraltma işlemleri mekanik sıkılığı artırarak hem kadının hem de partnerin hissettiği cinsel duyarlılığı artırabilir.
11. Jinekolojik muayene olmak için adetli mi olmalıyım?
Hayır. Şiddetli kanama şikayeti veya özel bazı hormon/tüp bebek testleri dışında, rutin jinekolojik kontroller ve smear testleri için en uygun zaman adet kanamasının tamamen bittiği temiz günlerdir.
12. Çikolata kisti cinsel ilişki sırasında neden ağrı yapar?
Çikolata kistleri (endometriozis) rahim ile kalın bağırsak arasındaki derin bağlara yerleşip sert nodüller ve yapışıklıklar oluşturur. İlişki sırasındaki fiziksel temas, bu iltihaplı ve gergin nodüllere bası yaptığı için alt karında dayanılmaz bir sancı hissedilir.
13. HPV teşhisi eşimden bulaştığı anlamına mı gelir?
HPV çok yaygın bir virüstür ve vücuda girdikten sonra yıllarca hiçbir belirti vermeden sessizce (uykuda) kalabilir. Teşhisin bugün konulması virüsün dün bulaştığı anlamına gelmez; virüs yıllar önceki bir partnerden dahi bulaşmış ve bağışıklığınız düştüğünde bugün aktifleşmiş olabilir.
14. Tuvalet taharetinden enfeksiyon kapılır mı?
Eğer temizlik arkadan öne (makattan vajinaya doğru) yapılırsa, bağırsak bakterileri doğrudan vajina ve idrar yolu girişine taşınır. Bu durum, özellikle kadınlarda tekrarlayan vajinal enfeksiyonların ve idrar yolu iltihaplarının (sistit) en yaygın hijyen kaynaklı nedenidir.
15. Cinsel sağlık muayeneleri SGK karşılıyor mu?
Vajinal enfeksiyonlar, kistler, ağrılar veya rahim hastalıkları için yapılan tüm jinekolojik tıbbi muayeneler ve smear testleri devlet hastanelerinde SGK kapsamındadır. Ancak vajinismus gibi spesifik cinsel işlev bozuklukları için uygulanan Bilişsel Davranışçı Terapi seansları genellikle özel sağlık hizmeti kapsamına girmektedir.
