Ankara Çankaya’da Spiral (RİA) Takılması ve Çıkarılması Uygulamaları
Ankara Çankaya’da spiral (RİA) takılması ve çıkarılması; gebelikten uzun süreli, geri döndürülebilir ve yüksek oranda güvenilir bir şekilde korunmak isteyen kadınlar için, rahim içine (T) şeklindeki bakırlı veya hormonlu küçük bir aparatın yerleştirilmesi ya da süresi dolan/gebeliği planlanan durumlarda mevcut spiralin ağrısız bir şekilde çıkarılması işlemlerini kapsayan jinekolojik bir süreçtir.
Prof. Dr. Burcu Kısa yönetimindeki kliniğimizde, kadınların kendi üreme sağlıkları ve aile planlamaları üzerinde tam kontrol sahibi olmalarını destekliyor; en güvenilir, modern ve pratik korunma yöntemlerinden biri olan spiral (Rahim İçi Araç – RİA) uygulamalarını uluslararası hijyen ve konfor standartlarında gerçekleştiriyoruz. Birçok kadın “spiral takılırken çok canım yanar mı?” veya “spiral kayar da hamile kalır mıyım?” gibi haklı endişeler taşıyabilir. Oysa günümüzdeki yeni nesil ince spiraller ve doğru jinekolojik teknikler sayesinde, bu işlem sadece birkaç dakika süren, günlük hayatınızı aksatmayan ve yıllarca arkanıza bakmadan güvenle korunmanızı sağlayan oldukça basit bir klinik uygulamadır. Amacımız, bedeninize en uygun olan yöntemi birlikte seçerek sizi istenmeyen gebelik stresinden tamamen kurtarmaktır.
Spiral Nedir ve Gebelikten Korunmada Nasıl Kullanılır?
Spiral (Rahim İçi Araç – RİA); genellikle T veya y şeklinde, yumuşak plastikten yapılmış, 3-4 santimetre boyutlarında küçük esnek bir aparattır. Rahim içine yerleştirildiğinde, türüne göre ya bakır iyonları salgılayarak ya da progesteron hormonu salarak spermlerin rahim ve tüplerdeki hareket yeteneğini bozar, yumurtayı döllemesini engeller ve gebelik oluşumunu %99’un üzerinde bir oranla önler.
Bakırlı Spiral ile Hormonlu Spiral Arasındaki Fark Nedir?
Bakırlı spiral ile hormonlu spiral arasındaki temel fark; koruma mekanizmalarıdır. Bakırlı spiral hiçbir hormon içermez, bakır iyonlarıyla spermi öldüren (spermisidal) bir ortam yaratarak 10 yıla kadar korur. Hormonlu spiral ise rahim içine düşük dozda progesteron salgılayarak rahim zarını inceltir; hem 5-8 yıl gebelikten korur hem de aşırı adet kanamalarını ve adet ağrılarını tedavi eder.
| Karşılaştırma Kriteri | Bakırlı Spiral (Klasik RİA) | Hormonlu Spiral (Örn: Mirena, Kyleena) |
|---|---|---|
| Etki Mekanizması | Bakır iyonları salgılayarak toksik ortam yaratır. | Lokal progesteron hormonu salgılayarak zarı inceltir. |
| Adet Kanamasına Etkisi | İlk aylarda adet kanamasını ve krampları biraz artırabilir. | Adet kanamalarını %80-90 oranında azaltır, bazen tamamen keser. |
| Kullanım Süresi | 10 yıla kadar (Türe göre 5-10 yıl) | 5 ile 8 yıla kadar (Türe göre değişir). |
| Kimler Tercih Etmeli? | Hormon kullanmak istemeyen, düzenli adet gören kadınlar. | Aşırı adet kanaması, miyomu veya adenomyozisi olan kadınlar. |
Ankara Çankaya’da Spiral Takılması Öncesinde Hangi Değerlendirmeler Yapılır?
Ankara Çankaya kliniğimizde spiral öncesi değerlendirme; hastanın genel sağlık geçmişinin dinlenmesiyle başlar. Prof. Dr. Burcu Kısa tarafından yapılan detaylı vajinal ultrasonografi ile rahim ağzında bir yara, rahim içinde polip/miyom veya rahim şeklinde anatomik bir perde (septum) olup olmadığı incelenir. Bu anatomik uygunluk değerlendirmesi, spiralin rahim içine tam oturması için şarttır.
Spiral Kimler İçin Uygundur, Hangi Durumlarda Önerilmez?
Spiral için uygunluk; her gün hap almayı unutan, uzun vadeli ve ekonomik korunma arayan tüm kadınlar için mükemmel bir uyum gösterir. Ancak aktif bir pelvik enfeksiyonu (PID) olan, rahim ağzı veya rahim içi kanseri şüphesi bulunan, sebebi bilinmeyen anormal vajinal kanaması olan ve doğuştan rahim anormallikleri (çift rahim vb.) bulunan kadınlarda tıbben önerilmez.
Daha Önce Doğum Yapmamış Kişilere Spiral Takılabilir mi?
Evet, daha önce doğum yapmamış (nullipar) kişilere spiral takılabilir. Eskiden “spiral sadece doğum yapanlara takılır” şeklindeki inanış günümüzde tamamen terk edilmiştir. Doğum yapmamış kadınların rahim boyutları biraz daha küçük olduğu için, onlara özel olarak tasarlanmış daha küçük boyutlu ve daha ince spiraller (mini RİA’lar) son derece kolay ve güvenli bir şekilde takılabilmektedir.
Tıbbi Kılavuzlar Işığında Bekarlarda ve Doğum Yapmayanlarda Spiral (RİA) Kullanımı
“Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Birliği (ACOG) ile Dünya Sağlık Örgütü (WHO) güncel kontrasepsiyon (korunma) rehberlerine göre; Rahim İçi Araçlar (RİA), ergenler (adolesanlar) ve daha önce hiç doğum yapmamış (nullipar) kadınlar da dâhil olmak üzere tüm üreme çağındaki kadınlar için birinci basamak, güvenli ve uzun etkili geri döndürülebilir kontrasepsiyon (LARC) yöntemidir. Kılavuzlar, RİA kullanımının kısırlığa (infertilite) neden olduğu veya Pelvik İnflamatuar Hastalık (PID) riskini anlamlı ölçüde artırdığına dair geçmişteki yaygın inanışların bilimsel dayanaktan yoksun olduğunu ve RİA çıkarıldıktan hemen sonra doğurganlığın tamamen normale döndüğünü kesin olarak vurgulamaktadır.”
Spiral Takılması İçin Adet Dönemini Beklemek Gerekir mi?
Spiral takılması için adet dönemini beklemek zorunlu değildir ancak tavsiye edilir. Adet kanamasının yoğun olduğu günlerde rahim ağzı fizyolojik olarak hafifçe açılır (gevşer) ve bu durum spiralin rahim içine kaydırılmasını çok daha ağrısız ve kolay hale getirir. Ayrıca kanama olduğu için hastada gizli bir gebelik ihtimali de otomatik olarak dışlanmış olur.
Doğum Sonrasında veya Emzirirken Spiral Ne Zaman Takılabilir?
Doğum sonrası veya emzirirken spiral; normal vajinal doğumdan veya sezaryenden hemen sonraki ilk 48 saat içinde (hastaneden taburcu olmadan) takılabileceği gibi, genellikle rahim kasının eski boyutuna dönmesi için lohusalık döneminin bitmesi beklenerek doğumdan 4 ila 6 hafta sonra güvenle takılır. Spiraller anne sütünün miktarını veya kalitesini hiçbir şekilde bozmazlar.
Spiral Takılmadan Önce Gebelik ve Enfeksiyon Açısından Nelere Bakılır?
Gebelik ve enfeksiyon açısından; hastanın son adet tarihi detaylıca sorgulanır veya kanda Beta-hCG gebelik testi yapılır, çünkü mevcut bir gebeliğin üzerine spiral takılması düşüğe neden olur. Ayrıca vajinada sarı-yeşil, kötü kokulu aktif bir akıntı (enfeksiyon) varsa, spiral bu mikrobu rahim içine taşıyabileceği için işlem ertelenir ve önce enfeksiyon tedavi edilir.
Spiral Takılması İçin Randevuya Gelirken Nasıl Hazırlanılır?
Spiral randevusuna gelirken; özel bir diyet veya açlık gerekmez; tok karnına gelinmesi tansiyon düşmesini engeller. Hekiminizin onayıyla randevudan 1 saat önce hafif bir ağrı kesici (ibuprofen vb.) almanız, işlem sırasında yaşanabilecek ufak adet kramplarını ciddi ölçüde azaltacaktır. Ayrıca işlemden sonra kısa bir süre dinlenmek üzere rahat kıyafetler giymeniz önerilir.
Spiral Nasıl Takılır ve İşlem Ne Kadar Sürer?
Spiral takılma işlemi; jinekolojik masada vajinaya spekulum yerleştirilmesiyle başlar. Rahim ağzı antiseptik bir solüsyonla temizlenir. Çok ince, pipet benzeri esnek bir kılavuz tüp içerisine yerleştirilmiş olan spiral, rahim ağzından usulca içeri itilir ve rahim tepe noktasına (fundus) bırakılır. Kateter geri çekildiğinde spiral (T) şeklini açarak rahme tutunur. İşlem sadece 2-3 dakika sürer.
Spiral Takılırken Neler Hissedilebilir?
Spiral takılırken hissedilenler; aparat rahim ağzından geçerken saniyelik, derin bir adet sancısına benzeyen ani bir kramp hissinden ibarettir. Bu kramp genellikle derin bir nefes alındığında hızla hafifler. İşlem anestezi veya uyutma gerektirecek kadar şiddetli bir ağrı yaratmaz. Çoğu kadın bu kısa süreli batma hissini oldukça rahat tolere etmektedir.
Spiral Takıldıktan Sonra Koruyuculuk Ne Zaman Başlar?
Koruyuculuğun başlama süresi; takılan spiralin türüne göre değişir. Bakırlı spiraller rahim içine yerleştirildiği saniyeden itibaren anında koruma sağlar. Ancak hormonlu spirallerin (Mirena vb.) rahim zarını tam olarak inceltip koruma sağlaması için takıldıktan sonra en az 7 gün geçmesi gerekir; bu ilk bir hafta boyunca kondom gibi ek bir yöntem kullanılmalıdır.
Spiral Sonrası Kramp ve Lekelenme Nasıl Değerlendirilir?
Kramp ve lekelenme; rahmin içine giren yeni ve yabancı bir cisme alışma sürecinin son derece doğal (fizyolojik) bir tepkisidir. Spiral takıldıktan sonraki ilk 1-2 gün adet benzeri kramplar yaşanabilir. Ayrıca ilk 3 ila 6 ay boyunca iki adet döngüsü arasında düzensiz pembe veya kahverengi lekelenmeler görülmesi tamamen beklenen ve geçici bir durumdur.
Spiral Takılması Adet Düzenini ve Kanama Miktarını Nasıl Etkileyebilir?
Adet düzeni ve kanama miktarına etkisi; spiralin yapısına bağlıdır. Bakırlı spiraller ilk 3-6 aylık alışma döneminde adet kanamasının miktarını ve adet sancısını bir miktar artırabilir. Hormonlu spiraller ise tam aksine kanamayı ilk aylarda azaltır ve zamanla (kullananların büyük kısmında) adeti birkaç damla lekelenmeye veya tamamen kesilmeye kadar götürerek hastayı rahatlatır.
Spiral Kullanırken Hangi Belirtilerde Hekime Başvurulmalıdır?
Hekime başvurulması gereken belirtiler; takıldıktan sonraki haftalarda ağrı kesiciyle geçmeyen çok şiddetli karın krampları, ateş, titreme, kötü kokulu ve sarı/yeşil yoğun vajinal akıntı, durdurulamayan aşırı adet kanaması, ilişki sırasında eşinizin veya sizin batma hissetmesi ve adet gecikmesi durumlarıdır. Bu bulgular enfeksiyon veya spiralin kaydığının işaretidir.
Spiral İpleri Hissedilmiyorsa veya Spiralin Kaydığı Düşünülüyorsa Ne Yapılmalıdır?
Spiral ipleri hissedilmiyorsa veya kayma şüphesi varsa; öncelikle panik yapılmamalı ve gebelikten korunmak için ek bir yöntem (prezervatif) kullanılarak derhal jinekolojik muayeneye gelinmelidir. Bazen rahim kasılmaları ipleri yukarı çekebilir. Hekim ultrasonla bakarak spiralin rahim içinde doğru konumda olup olmadığını (veya aşağı rahim ağzına kayıp kaymadığını) saniyeler içinde netleştirir.
Spiral Cinsel İlişki Sırasında Hissedilir mi?
Spiral cinsel ilişki sırasında hissedilmez. Çünkü spiral vajinada değil, rahmin en tepe noktasında (fundusta) güvenli bir şekilde yerleşiktir. Rahim ağzından vajinaya doğru uzanan çok yumuşak ve ince 1-2 santimlik ipleri bulunur. Bu ipler zamanla vajina salgılarıyla yumuşar ve rahim ağzı etrafına kıvrılır. Çoğu çift bu ipleri hiçbir şekilde hissetmez.
Spiralin Kullanım Süresi ve Değişim Zamanı Nasıl Belirlenir?
Kullanım süresi ve değişim zamanı; spiralin üretildiği materyale göre belirlenir. Standart bakırlı spirallerin koruma ömrü markasına göre 5 ile 10 yıl arasındayken, hormonlu spirallerin içerdiği ilacın etki süresi 5 ile 8 yıl civarındadır. Süresi dolan spiral vücuda anında zarar vermez ancak koruyuculuk (gebelik önleme) özelliği ciddi oranda düştüğü için mutlaka değiştirilmelidir.
Spiral Nasıl Çıkarılır ve Çıkarma İşlemi Ne Kadar Sürer?
Spiralin çıkarılması; takılmasından çok daha kolay ve saniyeler süren acısız bir işlemdir. Hasta jinekolojik masadayken spekulum yerleştirilir. Hekim, rahim ağzından sarkan yumuşak spiral iplerini özel bir aletle (pens) tutar ve hafifçe çekerek dışarı alır. Spiral esnek olduğu için katlanarak kolayca dışarı çıkar; herhangi bir kramp veya ağrı çoğunlukla hissedilmez.
İpleri Görünmeyen veya Çıkarılması Güç Olan Spiraller İçin Nasıl Bir Yol İzlenir?
İpleri görünmeyen spiraller için; ip rahim içine doğru kaçmışsa veya kopmuşsa, muayenehane şartlarında ince bir kanül (fırça/kanca) yardımıyla rahim ağzından girilerek spiral çıkarılmaya çalışılır. Eğer bu işlem başarılı olmazsa veya spiral rahim duvarına gömülmüşse, hastaya hafif anestezi verilerek “Histeroskopi” adı verilen kameralı aletlerle rahim içine girilip güvenle çıkarılır.
Eski Spiral Çıkarıldığı Gün Yeni Spiral Takılabilir mi?
Evet, eski spiral çıkarıldığı an aynı seansta yenisi takılabilir. Eğer hastanın koruma süresi dolmuşsa ve spiral kullanımından memnunsa, rahim ağzı zaten işlem için hazırken eski aparat çekilir çekilmez beklemeye gerek kalmadan saniyeler içinde yeni aparat rahim içine yerleştirilir. Bu, hastayı iki ayrı muayene stresinden kurtaran son derece pratik bir yöntemdir.
Spiral Çıkarılmadan Önce Ek Korunma Gerekir mi?
Spiral çıkarılmadan önce ek korunma; eğer yeni bir spiral takılmayacaksa ve hasta gebelik istemiyorsa kesinlikle gerekir. Spermler kadın vücudunda 5 güne kadar canlı kalabilmektedir. Spiral çıkarılmadan önceki 5 gün içinde cinsel ilişki yaşandıysa, spiral çıkarıldığı an içeride hazır bekleyen spermler yumurtayı dölleyerek gebelik başlatabilir. Çıkarma işleminden 5-7 gün önce kondom kullanılmalıdır.
Spiral Çıkarıldıktan Sonra Gebelik Ne Zaman Planlanabilir?
Spiral çıkarıldıktan sonra gebelik planı; işlemin yapıldığı aynı ay içinde dahi hemen yapılabilir. Hap veya iğnelerdeki gibi vücuttan ilacın atılması için aylarca beklemeye gerek yoktur. Spiral çekildiği an rahmin embriyo tutma yeteneği ve tüplerin fonksiyonu saniyeler içinde normale (eski haline) döner ve doğurganlık (fertilite) anında geri gelir.
Ankara Çankaya’da Spiral Takılması ve Çıkarılması Sonrası Kontroller Nasıl Düzenlenir?
Ankara Çankaya kliniğimizde kontroller; spiral takıldıktan hemen sonraki ilk adet kanamasının bitiminde (yaklaşık 1 ay sonra) ultrason ile yapılır. Bu ilk kontrol, rahmin kasılmalarına rağmen spiralin doğru yerde (tepede) kalıp kalmadığını teyit etmek için çok önemlidir. Sorun yoksa hastamız sadece rutin yıllık kadın doğum muayenelerinde kontrol edilerek güvenle takip edilir.
Spiral Takılması ve Çıkarılması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Nelerdir?
1. Spiral takılırken çok acı çeker miyim?
Hayır. Spiral takılma işlemi sırasında aparat rahim ağzından içeri itilirken birkaç saniyelik derin bir adet sancısına benzer hafif bir kramp hissedilir. Çoğu hasta için bu anlık bir batma hissidir. Derin bir nefes aldığınızda ağrı hızla geçer. Anestezi veya uyutma gerektiren şiddetli bir acı süreci kesinlikle değildir.
2. Spiral kayarsa hamile kalır mıyım?
Eğer spiral rahim tepe noktasından rahim ağzına (aşağıya) doğru kayarsa, rahim içini tam olarak kaplayamayacağı için koruyuculuk etkisi azalır ve istenmeyen gebelik riski oluşabilir. Bu nedenle özellikle takıldıktan sonraki ilk 1 ay ağır kaldırmamak ve ilk adet sonrası kontrole gelmek kayma riskini saptamak için önemlidir.
3. Eşim ilişki sırasında spirali hisseder mi veya batar mı?
Spiral rahmin en derinine yerleştirildiği için erkek partnerin kendisini hissetmesi anatomik olarak imkansızdır. Erkek bazen vajinaya uzanan ince kontrol iplerini hissedebilir; eğer bu durum erkeği rahatsız ediyorsa veya ipler batıyorsa, doktorunuz bu ipleri saniyeler içinde biraz daha kısa keserek sorunu tamamen çözebilir.
4. Spiral varken MR (Emar) çektirebilir miyim veya havalimanı dedektöründe öter mi?
Bakırlı ve hormonlu spirallerin içindeki malzemeler (bakır, plastik vb.) manyetik alan etkileşimi yaratmaz. Bu nedenle MR (Manyetik Rezonans) cihazlarına güvenle girebilirsiniz. Aynı şekilde havalimanı veya AVM güvenlik dedektörlerindeki metalleri öttürecek oranda demir içermediği için alarm çaldırmazlar.
5. Hormonlu spiral (Mirena) kilo aldırır mı veya tüylenme yapar mı?
Hormonlu spiral sadece rahim içine (lokal) progesteron salgılar, kana karışan sistemik hormon miktarı son derece düşüktür. Bu nedenle haplarda görülebilen aşırı kilo alma, tüylenme veya sivilcelenme gibi güçlü yan etkiler hormonlu spirallerde genellikle beklenmez.
6. Spiral rahim duvarına batıp organlarımı deler mi?
Usta ve tecrübeli bir hekim tarafından ultrason eşliğinde takıldığında spiralin rahim duvarını delmesi (perforasyon) riski 1000’de 1 gibi son derece düşük bir ihtimaldir. Doğumdan hemen sonraki haftalarda rahim duvarı çok yumuşak olduğu için bu risk bir miktar artsa da rutin uygulamalarda güvenliği oldukça yüksektir.
7. Spiral varken hamile kalınırsa bebek sakat mı doğar?
Spiral ile (%1 ihtimalle) gebe kalındığında, spiralin bebek üzerinde fiziksel bir anormallik (sakatlık) yapma ihtimali yoktur. Ancak spiralin içeride kalması düşük riskini artırabilir. Gebelik saptandığında, spiralin ipleri görülebiliyorsa erken haftalarda çekilmesi gebeliğin sağlığı açısından hekimlerce daha güvenli bulunmaktadır.
8. Spiral takıldıktan sonra ağır kaldırmak yasak mı?
Spiralin rahme tam adapte olabilmesi için işlemin yapıldığı ilk birkaç gün boyunca ağır spor yapmamak ve çok ağır eşyalar kaldırmamak yerinde bir önlemdir. Ancak sonrasında günlük ev işleri yapmak, çocuk kucaklamak veya spor yapmak spiralin düşmesine veya kaymasına neden olmaz.
9. Spiral enfeksiyon veya akıntı yapar mı?
Spiralin kendisi steril takıldığı sürece enfeksiyon yaratmaz. Ancak rahim ağzından dışarı sarkan ipi, vajinadaki mevcut bir enfeksiyonun rahim içine tırmanmasına köprü görevi görebilir. Bu nedenle çok eşli olan veya sık enfeksiyon geçiren kadınlara spiral yerine farklı korunma yöntemleri önerilmektedir.
10. Spiral varken cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunur muyum?
Kesinlikle korunmazsınız. Spiral (RİA) sadece istenmeyen gebeliği önler; HIV, HPV, Frengi, Bel soğukluğu veya Klamidya gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı hiçbir mekanik veya biyolojik bariyer koruması sağlamaz. Enfeksiyonlardan korunmak için tek yöntem prezervatif (kondom) kullanımıdır.
11. Sezaryen doğumlarda ameliyat anında spiral takılır mı?
Evet takılabilir. Sezaryen ameliyatı sırasında bebek çıktıktan hemen sonra rahim içi açıkken cerrah tarafından spiral yerleştirilebilir. Bu işlem ağrısız ve çok pratiktir. Ancak lohusalık dönemi boyunca rahim kasılıp küçülürken spiralin kayma ihtimali daha yüksek olduğu için sıkı bir ultrason takibi gerektirir.
12. Çıkarma işleminden sonra hemen hamile kalınabilir mi?
Evet. Doğum kontrol hapları gibi hormonların vücuttan atılmasını aylarca beklemeye gerek yoktur. Spiral çıkarıldığı andan itibaren rahmin doğal tutunma ortamı ve doğurganlık (fertilite) saniyeler içinde eski haline geri döner. Çıkarıldıktan sonraki ilk ay içinde dahi sağlıklı bir gebelik elde edilebilir.
13. Hormonlu spiral adet görmemi durdurdu, bu zararlı mıdır?
Hayır, bu tamamen zararsız ve beklenen bir etkidir. Hormonlu spiral rahim zarı kalınlaşmasını durdurduğu için, dışarı atılacak (kanayacak) bir doku oluşmaz. Yani “kirli kan içeride birikiyor” inanışı yanlıştır, ortada biriken bir kan yoktur. Adet olmamak sizi menopoza sokmaz, sağlığınıza zarar vermez.
14. Spiral bakır alerjisi olanlara takılır mı?
Nadir görülen Wilson hastalığı veya tespit edilmiş şiddetli bakır alerjisi olan hastalara kesinlikle klasik bakırlı spiral takılmamalıdır. Bu hastalarda rahim içinde alerjik reaksiyon oluşabilir. Bakır alerjisi olan kadınlar için en iyi ve güvenli alternatif “Hormonlu Spiraller”dir.
15. Spiral takma/çıkarma işlemleri devlet (SGK) kapsamında mı?
Evet. Devlet hastanelerinde ve Aile Planlaması merkezlerinde aile planlaması hizmetleri kapsamında bakırlı spiral (RİA) takılması, kontrolleri ve süresi dolduğunda çıkarılması işlemleri genellikle SGK tarafından karşılanarak ücretsiz yapılmaktadır. Ancak Hormonlu Spiraller çoğunlukla reçete edilerek hasta tarafından eczaneden ücretli temin edilmektedir.
